Hoe maak je bramenjam minder zoet

Volop bramen om te plukken en te verwerken, maar het gebruik van suiker staat mij zo tegen. Ik vond een eenvoudige manier om halfzoete jam van bramen te maken

Ach, ach, wat worden we dit jaar verwend met een flinke hoeveelheid wilde bramen. De rest van het jaar wurmen we ons langs de uitlopers, maar dat terzijde. Eerst iets meer over het plukken van bramen.

Verstandig plukken van bramen

Het wildplukken van bramen is onder omstandigheden toegestaan en dan alleen voor eigen gebruik. Het staat of valt met wie er de eigenaar is van de grond waar de bramenstruiken op staan. Wanneer je toestemming hebt, dan mag je plukken. Wie zonder toestemming meer dan 250 gram bramen plukt, loopt het risico op een boete wegens stroperij. De achterliggende gedachte is dat de vruchten dienen als voedsel voor andere dieren of gewoon aan de eigenaar zelf toebehoren.
Bramen pluk je van de struik vanaf heuphoogte. Je wilt niet dat er een hond of een vos tegen de bramen aan heeft geplast. Dan kunnen er wormpjes in de bramen komen en die wil je niet in je vegetarische jam.
De rozenhandschoenen beschermen je handen en polsen tijdens het plukken van bramen tegen de stekels.

Zelf bramenjam maken

Ons land wordt omheind door bramenstruiken. Daar doen we dit seizoen ons voordeel mee en ik pluk een bakje vol. Ik wil er best bramenjam van maken, maar die verschrikkelijke hoeveelheid suiker staat mij zo tegen. Dan kom ik de Van Gilse Geleisuiker Speciaal, speciaal bedoel voor het maken van minder zoete jam tegen. Ik neem de proef op de som.
Let op je kleding en textiel bij het verwerken van bramen!

Wat heb je nodig om zelf jam te maken?

  • fruit
  • geleisuiker
  • pan met dikke bodem
  • vergiet
  • zeef
  • vork of staafmixer
  • lepel
  • glazen pot met deksel

Bramen wassen

Het wassen van bramen is een delicaat proces. Voor je het weet zijn de bramen gekneusd en loopt het kostbare bramenvocht weg. Ik gebruik een vergiet en spoel de bramen zachtjes af. Dan rol ik ze wat in de rondte en pak op het oog de takjes en andere oneffenheden uit de vergiet. Daarna laat ik de bramen de beker inrollen.

bramen pureren en zeven voor jam

Pureren en zeven van de bramen

De schone bramen pureer ik op hoge stand met een staafmixer. Om de puree daarna door een zeef te drukken met de bolle kant van een lepel. Zo haal ik alle pitjes eruit en ontstaat een egale fruitpuree. Deze hoeveelheid weeg ik om de hoeveelheid toe te voegen Geleisuiker Speciaal te kunnen bepalen. Ik kom uit op 428 gram en deel dit door 2,5.

Geleisuiker Van Gilse bramenjam maken

Bramen met geleisuiker koken en bottelen

De bramenpuree en de Geleisuiker Speciaal breng ik al roerend aan de kook. Blijven roeren en een minuut lang stevig doorkoken. Het schuim kan je er desgewenst vanaf scheppen. Vervolgens giet ik de hete, vloeibare bramenjam in een schone glazen pot. Deze is gewassen in de vaatwasmachine. Ik schroef de deksel er stevig op en zet de (hete) pot 5 minuten op zijn kop. Tijdens het afkoelen zal de gelei zijn werk moeten doen en het vruchtenmengsel indikken.
Over het punt van de pot op zijn kop zetten heerst wat discussie. Het fruitzuur, de suiker zou de deksel aan kunnen tasten. Aangezien onze bramenjam bijna direct geconsumeerd zal gaan worden, zet ik het voor de vorm op de kop. En nadien zal blijken dat deze vacuüm is getrokken.

Bramen jam pot op zijn kop
glazen pot op zijn kop

De bramenjam smaaktest

De volgende middag draai ik met een grote klik de deksel van de pot met bramenjam. De bramenjam is toch nog wat vloeibaar, maar dat mag de pret niet drukken. Ik giet het met een lepel op een cracker en geniet met volle teugen. Het zoet is op de achtergrond gedrongen en de bramensmaak komt goed naar voren. Deze dunne jam lust ik ook door mijn yoghurt en over vanille-ijs heen. De Geleisuiker Speciaal houden we erin, al ben ik van plan om de volgende keer iets meer toe te voegen. Nu nog duimen voor een goede zwarte bessen oogst komend jaar.

De houdbaarheid van zelf gemaakte jam

Deze luchtdicht verpakte jam houd je een jaar goed op een koele, donkere plaats. Wanneer je de jam met een verhouding van 40 fruit staat tot 60 suiker klaar zou maken, dan is het nagenoeg onbeperkt houdbaar.
Na opening is de jam niet lang meer houdbaar en dient direct geconsumeerd te worden.

Heb jij wel eens zelf jam of confituur gemaakt?

Zelf zwarte bessensaus maken

Zwarte bessen zijn vers van de struik geplukt niet zo lekker. Pas wanneer je de zwarte bessen bewerkt tot een siroop of saus gaat er een dieppaarse wereld voor je open. Niet voor niets wordt zwarte bessensaus bij wild of het dessert in restaurants geserveerd.

Zwarte bessen, je leest het goed. De zwarte bessen zijn vers van de struik geplukt helemaal niet zo lekker. Het is zaak de zwarte bessen eerst te bewerken tot een siroop of saus. Dan gaat er een paarse wereld voor je open. Niet voor niets wordt zwarte bessensaus bij wild of het dessert in restaurants geserveerd.

Zwarte bessenstruik, Ribes Nigrum

Zwarte bessen zijn (bijna) allemaal tegelijk klaar aan de Ribes Nigrum struik. Ze hebben een dieppaarse, bijna zwarte kleur. Om vogelvraat te voorkomen, let je dus goed op. Dan vul je je emmertje en bedenk je wat je ervan wilt maken. Bij de bereiding van zwarte bessen is het zaak om contact met aluminium te vermijden. Dit materiaal wordt geoxideerd bij contact met de bes, de stoffen die worden gevormd als gevolg van deze reactie kunnen schadelijk zijn. Het roeren met een houten lepel geniet de voorkeur. En wellicht ten overvloede: pas op voor vlekken!

Het recept van zwarte bessensaus

Je kunt het recept omrekenen naar je oogst of hetgeen je in de winkel aan zwarte bessen hebt weten te scoren.
Per 100 gram netto zwarte bessen, dus zonder steeltjes en takjes, heb je 125 cl water, 25 gram suiker en een halve eetlepel Créme de Cassis nodig. Eventueel kook je wat schone blaadjes van de zwarte bessenstruik mee voor een diepere smaak.

De bereidingswijze

Was de zwarte bessen in de zeef en haal alle stokjes eraf. Doe de schone bessen in een steelpannetje met het afgemeten water, suiker en eventueel wat blaadjes. Breng het geheel aan de kook totdat de zwarte bessen hun dieprode kleur af gaan geven. Giet de inhoud van de steelpan af in de zeef en bewaar het kookvocht. Druk nu met de bolle kant van een lepel de gekookte zwarte bessen door de zeef in een schaaltje. Gebruik af en toe een lepel kookvocht om de pulp maximaal te kunnen pureren. Leng de saus desgewenst aan met wat meer vocht tot het dun genoeg is. De zwarte bes geniet van nature van een geleivormige inhoud, dus de puree is best dik. Voeg tenslotte de Créme de Cassis toe en laat het geheel afkoelen. De zwarte bessensaus is klaar om je gerecht meer smaak én kleur te geven.

Recept zwarte bessensaus
Het afgegoten kookvocht en de gepureerde zwarte bessen

Serveertip

Zwarte bessensaus kan bij gebruikt worden bij de volgende gerechten:
vanillevla, vanillepudding, vanillebavarois of diverse smaken ijs. Wij vinden vooral de combinatie met lange vingers, zwarte bessensaus en wat bolletjes ijs erg lekker. Dan trekken de sappige saus en het ijs lekker in het koekje.
De zwarte bessensaus is ook ideaal om te mengen met andere vruchtensauzen. Voeg bij een zwarte bessensaus bedoeld voor een vleesgerecht wat (pittige) kruiden of knoflook toe. Dit past meer bij het vlees dan het zoete suiker.

Vanille ijs, lange vingers en zwarte bessensaus recept
Vanille ijs, lange vingers en zelf gemaakte zwarte bessensaus

De houdbaarheid

De zwarte bessensaus is direct na het afkoelen te gebruiken. De saus moet helemaal afgekoeld zijn, voordat deze verder gekoeld kan worden in de koelkast. De zwarte bessensaus is een paar dagen houdbaar in een afgesloten schaaltje.
Voor een langere houdbaarheid is de zwarte bessensaus in gesteriliseerde potten te bewaren. Sluit de deksel of dop goed af en gebruik als bewaarmiddelen zout, suiker, azijn of peper. Lees ook Juni- vlierbloesem (wild)plukken voor limonade of siroop en Hoe maak je bramenjam minder zoet

Kweek je eigen Pesto met verrassende recepten

Ik ging na het zaaien alvast op zoek naar een Pesto recept. Er ging er een wereld voor mij open. Er verschenen allemaal variaties op de groene en rode pesto van groenten en kruiden die ik ook kan verbouwen in onze moestuin

Het draait immer en altijd om de beleving. Let er maar eens op. Ook toen ik dit kweeksetje zag: ‘Grow your own Pesto’. Natuurlijk weet ik dat ik ook gewoon basilicum zaadjes had kunnen kopen, maar ik had toch nog geen vijzel…

Pesto kweken

Dat ging heel eenvoudig het zaaien van de basilicum zaadjes. Eerst 150 ml water bij de kokosaarde doen. Even drie minuten laten wellen en de helft van de zaadjes zaaien in de vijzel. De andere helft kan een volgende keer volgens de beschrijving. Ik ging alvast op zoek naar een recept en deed een oproep bij andere bloggers. En toen ging er een wereld voor mij open. Er verschenen allemaal variaties op de groene pesto met ingrediënten die ik ook kan verbouwen in onze moestuin.

Recept voor groene pesto

Om maar eens in de basis te beginnen deelt Mams At Work een koolhydraatarm recept voor groene pesto. Door het gebruik van pijnboompitten aan banden te leggen, blijft het recept koolhydraatarm. De hoeveelheid is voldoende om een klein potje mee te vullen:

•20 gram basilicumblaadjes (ongeveer 1 plantje) •20 gram pijnboompitten •1 teentje knoflook •50 ml olijfolie •20 gram Parmezaanse kaas •beetje zout

Rooster de pijnboompitten, pers de knoflook uit en vermaal het mengsel in de vijzel of met de keukenmachine. Het goede nieuws is dat ik naast de basilicum, ook de knoflook al gepoot heb in onze moestuin.
Ook PinGetest deelt een recept voor groene pesto met wat citroensap op het blog.
Dan volgen er nu een groot aantal variaties op de basis van basilicum of een variatie op de pijnboompitten!

De rode pesto, pesto rosso

De rode pesto heb ik wel eens in de winkel gezien naast de groene pesto. La Familia B deelt het recept van rode pesto. Naast de basilicum worden er zongedroogde tomaatjes aan toegevoegd.

De bereiding blijft hetzelfde. La Familia B deelt nog een handige tip: Heb je echt veel gemaakt zoals ik altijd die gein heb, dan vries je het gewoon in, in een bakje of in een ijsblokjesvorm zodat je gedoseerd kan pakken als je het nodig hebt.

Pesto van de Maggiplant (Lavas)

Twee bosjes lavas;
zeezout naar smaak;
peper;
teen knoflook;
pijnboompitjes;
parmezaanse kaas;
olijfolie extra virgin.

Alles met de staafmixer tot een pesto mixen.
Recept van Marina Ivens.

Paprikapesto

Maak de paprika’s schoon (verwijder de zaadlijsten, het steeltje en het witte gedeelte). Snijd de paparika’s in vier delen en strijk ze in met een beetje olijfolie. Grill ze vervolgens op 180ºC net zolang tot de zijkanten van de paprika’s zwart worden (bijna een half uur).

Zodra de paprika’s klaar zijn plaats je deze in de keukenmachine en maalt deze fijn samen met de basilicum, Parmezaanse kaas, pijnboompitten, knoflook en olijfolie. Voeg naar smaak wat peper en zout toe. Merk je dat de olijfolie iets te stevig is, voeg dan wat extra olijfolie toe. Je paprikapesto is nu klaar. Merk je dat je wat veel hebt, vries het dan gerust in.

Boerenkoolpesto

In dit recept van pesto van boerenkool vervangt Food Quotes de basilicum, de pijnboompitten en de Parmezaanse kaas. De bereiding blijft hetzelfde.

Ingrediënten– 100 gr boerenkool (rauw)– 40 gr amandelen– 40 gr belegen 35+ kaas– 1 teentje knoflook– 7 el extra vierge olijfolie

Pesto van spinazie en walnoot

Slowfoody heeft meerdere recepten voor pesto op het blog staan. De basis voor de pesto wordt nu gelegd door rauwe spinazie en walnoot.
De bereiding vangt aan met het hakken van de noten.

Broccolipesto

Aan tafel bij Anna schuiven voor pasta met broccolipesto. Het fijne aan dit recept vind ik dat de hele broccoli wordt gebruikt.

Op het koken van de broccoli na, blijft de bereiding van de pesto hetzelfde: Verdeel de broccoli in kleine roosjes. Schil de stronk en snijd in dunne plakjes. Breng water met zout aan de kook in een ruime pan. Doe eerst de plakjes van de broccolistronk in de pan en kook 2 minuten. Voeg de roosjes toe en kook nog 3 minuten tot ze beetgaar zijn. Giet af en spoel direct om met ijskoud water zodat de broccoli niet verder gaart en wel felgroen blijft.

Pesto van raapsteel

Ook voor een pesto met raapsteel draait Aan tafel bij Anna haar hand niet voor om.

100 gram raapstelen, 50 gram pijnboompitten, (hazelnoten* kan ook) 1 teentje knoflook, handje geraspte Parmezaanse kaas, scheut olijfolie, zout en peper.

Pittige pesto van rucola

Anja’s Food & Blog gebruikt de pittige smaak van rucola. Het recept is zomaar ontstaan door een overgebleven zak rucola. De pijnboompitten zijn eventueel te vervangen door hazelnoten*.

Peterselie pesto

Van de groene groenten stappen we langzamerhand over op de groene kruiden als basis voor de pesto. Feed Me gebruik hier peterselie voor en ook dit kruid heb ik al in de moestuin staan.

Koriander pesto

Naast koriander gebruikt Culinea in dit recept ook rode peper, gember en cashewnoten, mijn lievelingsnoten.

Hazelnootpesto

Tenslotte een pesto zonder groene (of rode) basis. Culinea maakt een pesto van hazelnoot* met oude kaas en citroen.

Pesto Infographic

Wellicht leuk om te vermelden dat My Happy Kitchen een Pesto Infographic heeft gepubliceerd met handige inhoudsmaten en variaties op de ingrediënten.

Conclusie

Het is even geduld hebben tot de basilicum opkomt. Ik heb een aantal variaties op pijnboompitten gezien die mijn aandacht trekken, want ik vind het een prijzig ingrediënt.

* Het gebruik van hazelnoten en walnoten doet mij denken aan de Wildplukwijzer, waar kan je noten in het wild plukken? Of wellicht zou je graag zelf (lactose-vrije) kruidenboter willen maken?

De basilicum is in de vijzel gezaaid

Heb jij wel eens zelf pesto gemaakt?